Mój koszyk (0) 0,00 zł
Zaloguj się
Mój koszyk (0) 0,00 zł
Strona główna » Środki zabezpieczające w polskim prawie karnym
Środki zabezpieczające w polskim prawie karnym
Do koszyka
65,55 zł
Polskie prawo karne jest typowym ustawodawstwem państwa postkomunistycznego Europy środkowo-wschodniej, w którym zasadniczą rolę, jako formy reakcji na przestępczość odgrywają kary, zwłaszcza kara pozbawienia wolności. Stosunkowo niewielką rolę w systemie sankcji rodzimego prawa karnego odgrywają środki zabezpieczające, zwane też środkami ochronnymi. Środki zabezpieczające różnią się od kar m.in. tym, że zazwyczaj czas ich trwania nie jest z góry określony w wyroku sądowym. Środki te (np. umieszczenie niepoczytalnego przestępcy w zakładzie psychiatrycznym lub internowanie sprawcy uzależnionego od narkotyków w zakładzie leczenia odwykowego) trwają tak długo, jak długo ich adresat stwarza swoim zachowaniem poważne zagrożenie dla społeczeństwa. Środki ochronne różnią się od kar także intensywnością procesu leczenia oraz szeroko rozumianej resocjalizacji zaburzonych psychicznie lub uzależnionych sprawców przestępstw.

Stosunkowo niewielki zakres wykorzystania środków zabezpieczających we współczesnym, polskim prawie karnym, w porównaniu do ustawodawstw państw zachodnioeuropejskich, znajduje również odzwierciedlenie w niewielkiej ilości publikacji książkowych, wydanych w języku polskim, poświęconych tej problematyce. Jednym z celów niniejszego opracowania jest wypełnienie widocznej luki w tym zakresie.

Publikację przygotowano z wykorzystaniem obszernego materiału źródłowego, w tym orzecznictwa sądowego. Z pewnością zainteresuje przedstawicieli nauki prawa karnego, praktyków stosujących na co dzień przepisy kodeksu karnego oraz studentów.
Ilość stron 606 stron
Wydawnictwo Instytut Wydawniczy EuroPrawo
ISBN 978-83-7627-114-9
Data publikacji 2015-05-13
Język polski
Spis treści 5
Wstęp 11
Część I Kształtowanie się koncepcji środków zabezpieczających w polskim prawie karnym 17
Rozdział IŚrodki zabezpieczające w poglądach przedstawicieli polskiej nauki prawa karnego w latach 1918–1997 19
1. Zagadnienia wstępne 19
2. Okres lat 1918–1950: środki zabezpieczające – administracyjnoprawny element „prawa karnego sprawcy” 21
2.1. Założenia teoretyczne dotyczące zasadniczych cech środków zabezpieczających oraz stawianych im celów 21
2.2. Zakład dla przestępców niepoprawnych w poglądach przedstawicieli przedwojennej doktryny prawa karnego 52
3. Okres lat 1950–1969: ideologiczne podstawy próby odrzucenia koncepcji środków zabezpieczających 58
4. Okres lat 1969–1997: środki zabezpieczające jako sankcje karne w ramach „prawa karnego czynu” 65
4.1. Zmiany w poglądach przedstawicieli nauki prawa karnego na cele stawiane środkom zabezpieczającym 65
4.2. Poglądy doktrynalne na miejsce nadzoru ochronnego oraz ośrodka przystosowania społecznego w systemie sankcji o charakterze zabezpieczającym 68
Rozdział IIŚrodki zabezpieczające na tle sankcji karnych o charakterze ochronnym w ustawodawstwie obowiązującym na ziemiach polskich w latach 1918–1939 81
1. Zagadnienia wstępne 81
2. Okres ustawodawstwa rozbiorowego i pierwsze polskie projekty kodeksu karnego (lata 1918–1932) 83
2.1. Sankcje o charakterze administracyjnym i leczniczym w rosyjskim k.k. z 1903 r. stanowiące pierwowzory środków zabezpieczających 83
2.2. Kary orzekane mimo braku skazania oraz projektowane formy środków zabezpieczających w ustawodawstwie niemieckim na początku XX w. 87
2.3. Kary ochronne przewidziane w austriackiej ustawie karnej z 1852 r. oraz postulaty dotyczące środków zabezpieczających w projektach nowelizacyjnych tego aktu prawnego 91
2.4. Sankcje ochronne zawarte w projekcie kodeksu karnego dla ziem polskich A. Mogilnickiego i E. S. Rappaporta z 1916 r. 95
2.5. Projekt Kodeksu karnego polskiego autorstwa Edmunda Krzymuskiego z 1918 r. 97
3. Problematyka środków zabezpieczających w pracach Komisji Kodyfikacyjnej II Rzeczypospolitej 99
4. Przekształcenia koncepcji środków zabezpieczających w treści kolejnych wersji projektu kodeksu karnego Komisji Kodyfikacyjnej 109
5. Ogólna charakterystyka środków zabezpieczających na tle pozostałych sankcji przewidzianych w k.k. z 1932 r. 119
6. Unormowania materialne i procesowe odnoszące się do środków zabezpieczających jako wyodrębnionej kategorii sankcji w k.k. z 1932 r. 123
6.1. Nieizolacyjne środki zabezpieczające 130
6.1.1. Kary dodatkowe stosowane tytułem środków zabezpieczających 130
6.1.2. Nieizolacyjne środki zabezpieczające stosowane po wykonaniu kary 135
6.2. Izolacyjne środki zabezpieczające 137
6.2.1. Izolacyjne środki zabezpieczające o charakterze resocjalizacyjnym 137
6.2.2. Izolacyjne środki zabezpieczające o charakterze leczniczym 149
Rozdział IIIUnormowania prawne poświęcone środkom zabezpieczającym w latach 1944–1997 oraz praktyka ich stosowania 155
1. Środki zabezpieczające w ustawodawstwie i w orzecznictwie sądowym w latach 1944–1955 155
2. Sankcje ochronne w projektach k.k. z lat 1951–1963 169
3. Środki zabezpieczające w k.k. z 1969 r. 181
3.1. Uwagi wstępne 181
3.2. Izolacyjno-lecznicze środki zabezpieczające 187
3.3. Administracyjne środki zabezpieczające 194
3.4. Resocjalizacyjne środki zabezpieczające 205
Część IIWspółczesne uregulowania prawne zawierające środki zabezpieczające 235
Rozdział IVPojęcie, rodzaje i właściwości środków zabezpieczających przewidzianych w obowiązującym, polskim prawie karnym 237
1. Rodzaje środków zabezpieczających w kodeksie karnym z 1997 r. 237
2. Środki zabezpieczające o charakterze pozakodeksowym 240
3. Pozakodeksowe środki quasi-zabezpieczające 248
4. Instytucje lecznicze stosowane przymusowo wobec osób uzależnionych lub zaburzonych psychicznie, zastępujące środki zabezpieczające 250
5. Zasadnicze założenia koncepcji środków zabezpieczających w obowiązujących unormowaniach prawa karnego 255
5.1. Środki ochronne nie są stosowane na podstawie kryterium winy, lecz wyłącznie stanu społecznego niebezpieczeństwa sprawcy 259
5.2. Środki zabezpieczające orzeka się na czas z góry nieoznaczony lub czas oznaczony względnie 260
5.3. Środki zabezpieczające służą wyłącznie celom prewencyjnym, a do ich właściwości nie należy odpłata za popełniony czyn. Środki te nie powinny w związku z tym być celowo dolegliwe i przyczyniać się do stygmatyzacji sprawcy oraz osób dla niego najbliższych 261
5.4. Środki zabezpieczające stosuje się na podstawie ustalonej negatywnej prognozy kryminologicznej sprawcy 262
5.5. Izolacyjno-lecznicze środki zabezpieczające powinny być realizowane bez zbędnej zwłoki, a istota tych środków sprzeciwia się możliwości odroczenia lub stosowania przerwy w ich wykonywaniu 264
6. Klasyfikacja środków zabezpieczających 265
6.1. Środki izolacyjno-lecznicze i środki administracyjne 265
6.2. Rozróżnienie środków zabezpieczających ze względu na okres ich realizacji – środki orzekane na czas nieokreślony oraz czas określony względnie 275
6.3. Środki zabezpieczające zastępujące karę oraz środki uzupełniające oddziaływanie kary 277
6.4. Środki zabezpieczające orzekane obligatoryjnie oraz fakultatywnie 280
6.5. Środki oddziałujące na sprawcę bezpośrednio oraz w sposób pośredni 282
6.6. Środki zabezpieczające sensu stricto oraz środki zabezpieczające sensu largo 283
Rozdział VRealizacja podstawowych zasad odpowiedzialności karnej w stosunku do środków zabezpieczających 291
1. Uwagi wstępne 291
2. Reguły humanitarnego stosowania środków zabezpieczających 292
3. Stosowanie środków zabezpieczających wobec sprawców czynów karalnych popełnianych w ramach poszczególnych form stadialnych i zjawiskowych 320
3.1. Argumenty przemawiające za stosowaniem środków zabezpieczających do poszczególnych postaci przestępczego współdziałania oraz ich form stadialnych 322
3.2. Przesłanki przemawiające za ograniczeniem wdrażania środków ochronnych wyłącznie do sprawców sensu stricto, którzy dokonali czynów karalnych 331
3.3. Wnioski 336
4. Stosowanie środków zabezpieczających w stosunku do nieletnich sprawców czynów karalnych odpowiadających jak dorośli na podstawie art. 10 § 2 k.k. 338
5. Stosowanie dyrektyw sądowego wymiaru kary do środków zabezpieczających 347
6. Środki zabezpieczające a zakaz reformationis in peius 361
7. Podleganie środków zabezpieczających rygorom reguły gwarancyjnej ne bis in idem 377
8. Czy środki zabezpieczające podlegają zasadzie retroakcji? 380
9. Stosowanie środków zabezpieczających w stosunku do osób, które popełniły czyny karalne poza granicami kraju 393
Rozdział VIPrzesłanki stosowania środków zabezpieczających w k.k. z 1997 r. oraz rodzące się na tym tle ważniejsze problemy 399
1. Klauzula gwarancyjna zawarta w art. 93 k.k. 399
2. Sprawca niepoczytalny i stosowane wobec niego środki zabezpieczające 415
2.1. Uwagi wstępne 415
2.2. Umieszczenie niepoczytalnego sprawcy w zakładzie psychiatrycznym (art. 94 k.k.) 416
2.3. Administracyjne środki zabezpieczające przyjmujące postać obowiązków, zakazów oraz przepadku stosowane wobec sprawców niepoczytalnych (art. 99 § 1–2 k.k.) 427
3. Środek zabezpieczający stosowany względem osób o poczytalności ograniczonej w stopniu znacznym (art. 95 k.k.) 435
4. Środki zabezpieczające stosowane względem przestępców wykazujących zaburzenia preferencji seksualnych (art. 95a k.k.) 446
5. Środki zabezpieczające znajdujące zastosowanie wobec sprawców przestępstw popełnionych w związku z uzależnieniem od alkoholu lub narkotyków (art. 96–98 k.k. oraz art. 71 ust. 3–5 u.p.nark.) 466
6. Przepadek stosowany tytułem środka zabezpieczającego względem poczytalnych sprawców czynów zabronionych, wobec których nie może zapaść orzeczenie skazujące (art. 100 k.k.) 490
Rozdział VIIKierunki nowelizacji polskiego prawa karnego w zakresie uregulowań poświęconych środkom zabezpieczającym w latach 2012–2014 517
1. Zagadnienia wstępne 517
2. Uregulowania dotyczące środków zabezpieczających w projekcie nowelizacji kodeksu karnego z dnia 2 listopada 2012 r. 518
3. Zmiany w uregulowaniach dotyczących środków zabezpieczających zawarte w projekcie nowelizacji k.k. z dnia 28 stycznia 2013 r. 532
4. Izolacyjno-leczniczy środek zabezpieczający realizowany wobec przestępców z zaburzeniami osobowości w projektach nowelizacyjnych z lat 2012–2013 535
5. Nadzór prewencyjny oraz umieszczenie w Krajowym Ośrodku Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym – kolejne propozycje działań ochronnych w stosunku do osób stwarzających zagrożenie społeczne 545
6. Projekt zmian regulacji środków zabezpieczających z dnia 15 maja 2014 r. 555
Zakończenie 571
Wykaz piśmiennictwa 583