Mój koszyk (0) 0,00 zł
Zaloguj się
Mój koszyk (0) 0,00 zł
Strona główna » Zasada równości płci. Studium komparatystyczne standardów Rady Europy i Unii Europejskiej.
Zasada równości płci. Studium komparatystyczne standardów Rady Europy i Unii Europejskiej.
Do koszyka
59,00 zł
Niniejsza publikacja stanowi wkład do badań w przedmiocie niezwykle aktualnej tematyki zakazu dyskryminacji ze względu na płeć. Jest pierwszym tak szerokim studium komparatystycznym regulacji dotyczących zasady równości kobiet i mężczyzn na poziomie europejskich reżimów prawnych – Rady Europy i Unii Europejskiej. Monografia porusza tę tematykę przede wszystkim w odniesieniu do dwóch fundamentalnych aspektów życia: problematyki zatrudnienia oraz stosunków rodzinnych i małżeńskich. Zmierza przy tym do zidentyfikowania konstytutywnych elementów wskazanej zasady, co pozwala na jej odwołanie także do dalszych sfer.

Autorka szczegółowo analizuje wiążące i zalecane regulacje dotyczące m.in.: dyskryminacji pozytywnej, ochrony kobiet (w szczególności z uwagi na ciążę i macierzyństwo), problemu płci w sprawach odnoszących się do władzy ­rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem oraz w perspektywie stosunków małżeńskich, czy też problematyki rozłożenia ciężaru dowodu w sprawach związanych z dyskryminacją. Powołuje się przy tym na niezwykle bogate orzecznictwo organów europejskich.

Opracowanie formułuje także wnioski i postulaty dotyczące współistnienia oraz współpracy reżimu Unii Europejskiej i reżimów Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Europejskich Kart Społecznych na rzecz standardu równości płci.Z uwagi na członkostwo Polski w obydwu organizacjach i związanie standardami prawnymi analizowanymi w publikacji, publikacja powinna zainteresować praktyków, teoretyków prawa, jak również każdego, komu na co dzień, z wyboru lub nie, problem dyskryminacji ze względu na płeć staje się bliski.
Ilość stron 402 stron
Wydawnictwo Instytut Wydawniczy EuroPrawo
ISBN 978-83-7627-106-4
Data publikacji 2013-04-02
Język polski
Spis treści 7
Wykaz akronimów 17
Wstęp 19
Rozdział I Równość płci w Europie – podstawy doktrynalne 25
1. Równość kobiet i mężczyzn w ujęciu doktryny filozoficzno-społecznej 25
2. Równość a zakaz dyskryminacji 37
2.1. Argumenty doktryny 37
2.2. Argumenty prawa 39
2.3. Ogólna reguła niedyskryminacji a zasada równości kobiet i mężczyzn 41
3. Koncepcja zasady równości płci w doktrynie prawnej 43
3.1. Koncepcje równości formalnej i materialnej 43
3.1.1. Czynniki odróżniające koncepcje 47
3.2. Koncepcja zmian strukturalnych – tzw. druga koncepcja materialna 50
3.3. Pośrednia koncepcja zasady równości 52
4. Koncepcje równości realizowane przez Unię Europejską i Radę Europy 53
4.1. Uwagi wstępne 53
4.2. Koncepcja unijna 53
4.3. Koncepcje Rady Europy 58
4.3.1. Europejska Konwencja Praw Człowieka 58
4.3.2. Europejska Karta Społeczna 64
Rozdział II Zakres zasady równości płci w systemie Unii Europejskiej i Rady Europy 69
1. Geneza prawnego uregulowania zasady równości kobiet i mężczyzn 69
1.1. Przyczyny regulacji zasady w porządku prawnym Wspólnoty Europejskiej 69
1.2. Historia rozwoju zasady równości płci w hard law Rady Europy 71
2. Zasada równości płci w postanowieniach unijnego prawa pierwotnego 74
2.1. Regulacje pierwotne – do zmian Traktatem amsterdamskim 74
2.2. Niepisana zasada równości płci 75
2.3. Zmiany wprowadzone Traktatem amsterdamskim 77
2.4. Traktat lizboński i Karta Praw Podstawowych 80
3. Unijne prawo wtórne 83
3.1. Uwagi wstępne 83
3.2. Dyrektywa 75/117/EWG 83
3.2.1. Pojęcie wynagrodzenia w art. 119 oraz dyrektywie 75/117 85
3.3. Dyrektywa 76/207/EWG 89
3.3.1. Dyrektywa 2002/73/WE – nowelizacja dyrektywy 76/207 90
3.4. Dyrektywa 79/7/EWG 91
3.5. Dyrektywy 86/378/EWG oraz 96/97/WE 93
3.6. Dyrektywa 2006/54/WE 95
3.7. Dyrektywa 86/613/EWG oraz dyrektywa 2010/41/UE 96
3.8. Dyrektywa 92/85/EWG 98
3.9. Dyrektywa 96/34/WE oraz dyrektywa 2010/18/UE 99
3.10. Dyrektywa 97/81/WE 101
3.11. Dyrektywa 2004/113/WE 102
3.12. Zasada równości płci w prawie wtórnym – podsumowanie 103
4. Postanowienia Rady Europy w przedmiocie zakazu dyskryminacji z powodu płci 105
4.1. Artykuł 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka 105
4.2. Protokoły dodatkowe do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka 114
4.2.1. Protokół 12 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka 114
4.2.2. Artykuł 5 Protokołu 7 do Europejskiej Konwencji Praw Człowieka 116
4.3. Europejska Karta Społeczna 117
4.4. Konwencja o zapobieganiu i zwalczaniu przemocy wobec kobiet i przemocy domowej 121
5. Soft law dotyczące eliminacji dyskryminacji 123
5.1. Uwagi wstępne 123
5.2. Unijne soft law 124
5.2.1. Zrównoważony udział w życiu publicznym 125
5.2.2. Molestowanie seksualne 127
5.2.3. Życie rodzinne i zawodowe 128
5.2.4. Rezolucje Parlamentu Europejskiego 130
5.3. Soft law Rady Europy 131
5.3.1. Zalecenie w sprawie ochrony prawnej przed dyskryminacją płci 134
5.3.2. Udział w życiu publicznym 136
5.3.3. Równość płci – standardy i mechanizmy 136
6. Ratione personae, efekt i skutek przepisów antydyskryminacyjnych 137
6.1. Podmioty uprawnione 137
6.1.1. Interpretacja wyrażenia „płeć” przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości 138
6.1.2. Podmioty objęte zakresem ochrony artykułów antydyskryminacyjnych Europejskiej Konwencji Praw Człowieka 139
6.2. Adresaci norm oraz skutek przepisów prawnych dotyczących zasady równości 141
6.2.1. Uwagi wstępne 141
6.2.2. Przepisy unijne 141
6.2.2.1. Prawo pierwotne 141
6.2.2.2. Prawo wtórne – dyrektywy 145
6.2.3. Postanowienia systemu Rady Europy 150
6.2.3.1. Europejska Konwencja Praw Człowieka 150
6.2.3.2. Europejskie Karty Społeczne 155
Rozdział III Równość kobiet i mężczyzn w dziedzinie zatrudnienia 159
1. Dyskryminacja w zatrudnieniu – uwagi wstępne 159
1.1. Problem definicji dyskryminacji płci w prawie międzynarodowym 160
2. Rodzaje dyskryminacji i ich definicje legalne w prawie unijnym 162
2.1. Bezpośredniość i pośredniość dyskryminacji 164
2.1.1. Dyskryminacja bezpośrednia 164
2.1.2. Rozwój koncepcji dyskryminacji pośredniej w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości i ukształtowanie definicji normatywnej 165
2.1.3. Porównywalność jako warunek wstępny dla stwierdzenia dyskryminacji 172
2.1.3.1. Dyskryminacja w wynagrodzeniu. Problem pracy jednakowej i równej wartości 174
2.1.2.1.1. Praca wyższej wartości 177
2.1.3.2. Problem jednakowości pracodawcy 179
2.1.3.3. Czas pracy jako kryterium decydujące o porównywalności 181
2.1.3.4. Porównanie z hipotetycznym pracownikiem 181
2.1.3.5. Wyjątki od konieczność odnalezienia podmiotu porównywalnego 182
2.1.3.5.1. Ciąża i macierzyństwo 182
2.1.3.5.2. Molestowanie i molestowanie seksualne jako osobna forma dyskryminacji niewymagająca porównań 185
2.1.4. Obiektywne uzasadnienie odmiennego traktowania 186
2.1.4.1. Brak porównywalności sytuacji a obiektywizm odmiennego traktowania – problem dyskryminacji bezpośredniej 186
2.1.4.2. Test obiektywnego uzasadnienia dyskryminacji pośredniej 187
3. Definicja dyskryminacji płci w systemie prawnym Rady Europy 189
3.1. Rozwiązania Europejskiej Konwencji Praw Człowieka 189
3.1.1. Uwagi wstępne 189
3.1.2. Konieczność znalezienia podmiotu porównywalnego 190
3.1.3. Dyskryminacja pośrednia w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka 191
3.1.4. Test obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia 193
3.2. Rozwiązania Europejskiej Karty Społecznej 197
3.2.1. Rodzaje dyskryminacji w orzecznictwie Europejskiego Komitetu Praw Społecznych 197
3.2.2. Problem porównywalności 199
3.2.2.1. Wyjątki od zasady porównywalności. Molestowanie 200
3.2.3. Obiektywne i racjonalne uzasadnienie rozróżnienia 201
4. Prawnie dopuszczalne odstępstwa od zasady równości traktowania w zatrudnieniu 202
4.1. Uwagi wstępne 202
4.2. Akcja pozytywna. Dyskryminacja pozytywna 203
4.2.1. Spostrzeżenia wstępne 203
4.2.2. Akcja pozytywna w Unii Europejskiej 204
4.2.2.1. Hard law 204
4.2.2.2. Akcja pozytywna w ocenie Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości 206
4.2.2.2.1. Parytety a brak równych kwalifikacji osób pozytywnie dyskryminowanych 210
4.2.3. Dyskryminacja pozytywna w Radzie Europy 213
4.2.3.1. Postanowienia Europejskiej Konwencji Praw Człowieka a dopuszczalność środków pozytywnych – próba oceny 213
4.2.3.2. Dopuszczalność działań pozytywnych w świetle Europejskiej Karty Społecznej oraz orzecznictwa Europejskiego Komitetu Praw Społecznych 216
4.3. Ochrona kobiet 217
4.3.1. Ochrona kobiet z uwagi na ciążę i macierzyństwo 217
4.3.1.1. Regulacje Unii Europejskiej 217
4.3.1.1.1. Urlop ojcowski 224
4.3.1.2. Ochrona kobiet w ciąży w systemie prawnym Rady Europy 225
4.3.1.2.1. Wnioski na podstawie postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i dyrektyw wykładni Europejskiego Trybunału Praw Człowieka 225
4.3.1.2.2. Regulacje Europejskiej Karty Społecznej i Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej – podobieństwa i różnice 227
4.3.1.2.3. Ochrona kobiet ciężarnych w interpretacji Europejskiego Komitetu Praw Społecznych 228
4.3.2. Granice ochrony pracy kobiet w systemie prawnym Unii Europejskiej i Rady Europy 231
4.3.2.1. Rozwiązania Unii Europejskiej 231
4.3.2.2. Szczególna ochrona kobiet w Europejskie Karcie Społecznej 233
4.3.2.2.1. Praca nocna 234
4.3.2.2.2. Zakaz pracy kobiet w kopalniach pod ziemią i zatrudniania przy innych pracach niebezpiecznych 236
4.3.2.2.3. Wpływ protokołu dodatkowego do Europejskiej Karty Społecznej na szczególną ochronę kobiet 237
4.4. Płeć jako obiektywne kryterium zawodowe – genuine occupational requirement 237
4.4.1. Postanowienia prawa Unii Europejskiej 237
4.4.1.1. Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości 238
4.4.2. Rozwiązania Europejskich Kart Społecznych 240
4.5. Ciężar dowodu w sprawach dyskryminacji ze względu na płeć 241
4.5.1. Standardy Unii Europejskiej 241
4.5.2. Ciężar dowodu w systemie Rady Europy 244
4.5.2.1. Rozwiązania na tle Europejskiej Konwencji Praw Człowieka 244
4.5.2.1.1. Dowód dyskryminacji pośredniej 246
4.5.2.2. Ciężar dowodu w świetle Europejskiej Karty Społecznej i Zrewidowanej Europejskiej Karty Społecznej 248
Rozdział IV Zasada równości płci w stosunkach małżeńskich i rodzinnych 251
1. Rodzina w świetle prawa europejskiego – uwagi wstępne 251
1.1. Europejska Konwencja Praw Człowieka 251
1.2. Europejska Karta Społeczna 252
1.3. Unia Europejska 254
1.4. Problematyka rozdziału 257
2. Znaczenie zasady równości płci dla stosunków między rodzicami a dziećmi 258
2.1. Prawo do poszanowania życia rodzinnego w EKPC przez pryzmat zasady równości między kobietami i mężczyznami – matkami i ojcami 258
2.1.1. Uwagi wstępne 258
2.1.2. Problem ustalania pochodzenia dziecka 260
2.1.2.1. Zastosowanie artykułu 14 w sprawach o ustalenie pochodzenia dziecka 260
2.1.2.2. Test zaistnienia i kryterium odmiennego traktowania 263
2.1.2.3. Test obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia 266
2.1.2.3.1. Doktryna marginesu swobody 267
2.1.2.3.2. Płeć jako suspect cathegory 272
2.1.3. Problem władzy rodzicielskiej i kontaktów z dzieckiem z punktu widzenia roli płci 273
2.1.3.1. Uwagi wstępne 273
2.1.3.2. Modele przyznawania władzy rodzicielskiej a równość płci 274
2.1.3.2.1. Zasada najlepszego interesu dziecka 274
2.1.3.2.2. Zasada wyboru głównego opiekuna – primary caretaker 276
2.1.3.2.3. Zasada wspólnej władzy 277
2.1.3.3. Rola Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sporach prawnych dotyczących władzy i opieki nad dzieckiem 277
2.1.3.3.1. Problem porównywalności matki i ojca jako opiekunów dla dziecka – ewolucja orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka 279
2.1.4. Ochrona więzi rodzinnych w Europejskiej Karcie Społecznej w perspektywie zakazu dyskryminacji z powodu płci 289
2.1.5. Równość płci w stosunkach między rodzicami a dziećmi a polityka rodzinna UE 293
2.1.5.1. Uwagi wstępne 293
2.1.5.2. Rozporządzenie Bruksela II bis a kontakty między rodzicami a dziećmi 296
2.2. Godzenie życia rodzinnego i wychowania dzieci z obowiązkami zawodowymi 297
2.2.1. Urlop rodzicielski – o definicji 297
2.2.2. Art. 8 i 14 EKPC a prawo do urlopu rodzicielskiego 298
2.2.2.1. Sprawa Petrovic przeciwko Austrii i stosowanie doktryny marginesu swobody w odniesieniu do art. 14 EKPC 298
2.2.2.2. Sprawa Konstantin Markin przeciwko Rosji – równe role rodziców w opiece nad dziećmi 303
2.2.3. Prawo do urlopu rodzicielskiego i równego udziału rodziców w wychowaniu dzieci w świetle Europejskiej Karty Społecznej 307
2.2.4. Urlop rodzicielski w postanowieniach prawa unijnego 309
2.2.4.1. Rola równości płci w świetle unijnego porozumienia w sprawie urlopu rodzicielskiego 309
2.2.4.2. Sprawa Hofmann i prawo ojca do urlopu 312
2.2.4.3. Sprawa Álvarez i role rodziców w wykonywaniu funkcji rodzicielskich 314
3. Równość płci i stosunki między małżonkami 317
3.1. Równość praw małżonków w świetle Europejskiej Konwencji Praw Człowieka 318
3.1.1. Relacje wzajemne art. 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka (w zw. z art. 8) oraz art. 5 Protokołu 7 do Konwencji w orzecznictwie Europejskiego Trybunału Praw Człowieka 319
3.1.2. Rozpoznanie przemocy domowej jako dyskryminacji z powodu płci 321
3.2. Równy status małżonków w rozumieniu Europejskiej Karty Społecznej 324
Rozdział V Zasada równości płci w systemach Rady Europy i Unii Europejskiej – konkluzje i perspektywy 327
1. Uwagi wstępne 327
2. Zakres regulacji – różnice 329
3. Elementy konstytutywne zakazu dyskryminacji – podsumowanie 333
3.1. Dyskryminacja pośrednia 334
3.2. Test porównywalności 336
3.3. Test obiektywnego i racjonalnego uzasadnienia 341
3.4. Ciężar dowodu 342
3.5. Wyjątki od zasady równości traktowania 344
3.6. Dyskryminacja pozytywna 345
3.7. Uwagi końcowe 346
4. Postulaty zmian w perspektywie dotychczasowego współistnienia 347
4.1. Ochrona praw podstawowych w Unii Europejskiej – uwagi 349
4.2. Koegzystencja i dialog 355
4.2.1. Relacje Europejskiego Trybunału Sprawiedliwości z Europejskim Trybunałem Praw Człowieka 355
4.2.2. Relacje między Unią Europejską i reżimem Europejskiej Karty Społecznej 360
4.2.3. Dialog między Unią Europejską i Radą Europy – podsumowanie 364
4.3. Postulaty i perspektywy dla harmonizacji zasady równości płci na poziomie europejskim 364
4.4. Konkluzje 368
Bibliografia 371
Wykaz orzeczeń i opinii wykorzystanych w publikacji 371
Orzecznictwo ETS 371
Opinie rzeczników generalnych 380
Orzecznictwo ETPC 381
Decyzje EKPS 385
Wykaz Dokumentów 386
Unia Europejska 386
Hard law 386
Prawo pierwotne 386
Prawo wtórne 387
Soft law 389
Rada Europy 390
Hard law 390
Soft law 391
Organizacja Narodów Zjednoczonych 391
Międzynarodowa Organizacja Pracy 392
Literatura 392