Mój koszyk (0) 0,00 zł
Zaloguj się
Mój koszyk (0) 0,00 zł
Strona główna » Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka
Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka
Do koszyka
41,65 zł
Zastrzeżenia do traktatów międzynarodowych są jednym z najbardziej kontrowersyjnych zagadnień współczesnego prawa międzynarodowego. Wynika to z wyjątkowej złożoności tej instytucji prawnej. Mimo upływu lat i wielu wysiłków podejmowanych na forach oficjalnych, czy też w ramach publikacji poświęconych temu tematowi, zastrzeżenia nadal wzbudzają zainteresowanie, jak i wiele sprzecznych reakcji. W szczególności ma to miejsce w przypadku zastrzeżeń do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka.

W książce przedstawiono genezę i rozwój instytucji zastrzeżeń oraz dokonano dogłębnej analizy praktyki i stanu dyskusji na temat zastrzeżeń składanych do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka. Wskazano również wiele problemów związanych z funkcjonowaniem systemu, przyjętego w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów z1969 r., a także dokonano rekonstrukcji kształtującego się specjalnego reżimu zastrzeżeń składanych do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka. Poczyniono również uwagi de lege lata, w postaci wskazania na możliwą wykładnię systemu Konwencji wiedeńskiej oraz przeanalizowano jego potencjał dla przeciwdziałania zastrzeżeniom podważającym sens i istotę traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka. W książce uwzględniono również przyjęte w 2011 r. wytyczne dla praktyki (Guide to Practice on Reservations to Treaties), stanowiące efekt finalny, trwających od 1993 r., prac Komisji Prawa Międzynarodowego ONZ nad zagadnieniem zastrzeżeń.

Autor za tę książkę został nagrodzony w XX Konkursie o Nagrodę im. Profesora Manfreda Lachsa za najlepszą książką z dziedziny prawa międzynarodowego publicznego, w kategorii - pierwsza książka Autora, książek wydanych w 2012 roku.
Ilość stron 378 stron
Wydawnictwo Instytut Wydawniczy EuroPrawo
ISBN 978-83-7627-117-0
Data publikacji 2012-05-07
Język polski
Spis treści 5
Wykaz skrótów 13
Wstęp 17
Rozdział 1Zagadnienia wprowadzające 27
1.1. Wprowadzenie 27
1.2. Podstawowe pojęcia 28
1.2.1. Umowa międzynarodowa a traktat 28
1.2.2. Pojęcie zastrzeżenia 29
1.2.3. Zastrzeżenia do traktatów bilateralnych 34
1.2.4. Zastrzeżenia a deklaracje interpretacyjne 35
1.2.5. Traktaty z dziedziny ochrony praw człowieka 36
1.2.5.1. Traktaty z dziedziny ochrony praw człowieka a klasyfikacje umów międzynarodowych 36
1.2.5.2. Traktaty przyjęte przed II wojną światową 38
1.2.5.3. Traktaty przyjęte na forum ONZ 39
1.2.5.4. Traktaty przyjęte na forum Rady Europy 42
1.2.5.5. Traktaty przyjęte na forum Organizacji Państw Amerykańskich 43
1.2.5.6. Traktaty przyjęte w ramach regionalnych organizacji afrykańskich 44
1.2.6. Specyfika traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka 44
1.2.6.1. Uwagi wstępne 44
1.2.6.2. Interpretacja 47
1.2.6.3. Wypowiedzenie 50
1.2.6.4. Sukcesja państw 52
1.3. Geneza i początki instytucji zastrzeżeń 54
1.3.1. Uwagi wstępne 54
1.3.2. Geneza instytucji zastrzeżeń 54
1.3.3. System tradycyjny – zasada jednomyślności. 57
1.3.3.1. Okres przed Ligą Narodów 57
1.3.3.2. Praktyka Ligi Narodów 58
1.3.3.3. Podstawy teoretyczne zasady jednomyślności i głosy krytyczne 59
1.3.4. Odejście od zasady jednomyślności – system panamerykański 62
1.3.5. Niedopuszczalność – zastrzeżenia a konwencje międzynarodowe przyjmowane na forum Międzynarodowej Organizacji Pracy 66
1.4. Początki ONZ i opinia doradcza MTS z 1951 roku 68
1.4.1. Praktyka sekretarza generalnego jako depozytariusza umów międzynarodowych i problem z zastrzeżeniami do Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 roku 68
1.4.2. Opinia doradcza MTS w sprawie zastrzeżeń do Konwencji o zapobieganiu i karaniu zbrodni ludobójstwa z 1948 roku 73
1.4.2.1. Zdania odrębne 80
1.4.2.2. Komentarze ówczesnej doktryny 83
1.4.3. KPM – pierwszy raport w sprawie zastrzeżeń z 1951 roku 85
1.4.4. Zastrzeżenia na forum ZO ONZ po opinii doradczej MTS i raporcie KPM z 1951 roku 90
1.5. Uwagi końcowe 95
Rozdział 2Zastrzeżenia w Konwencji wiedeńskiej o prawie traktatów 97
2.1. Wprowadzenie 97
2.2. Zastrzeżenia w pracach KPM nad projektem konwencji o prawie traktatów (l. 1952–1969) 97
2.2.1. Uwagi wstępne 97
2.2.2. Obrona integralności traktatów – Hersch Lauterpacht (1952–1954) oraz Gerald Fitzmaurice (1955–1960) 98
2.2.3. W stronę systemu elastycznego – Humphrey Waldock (1961–1968) 102
2.2.4. „Kompromis” w KPM – przyjęcie systemu elastycznego 105
2.3. Analiza art. 19–23 KWPT 113
2.3.1. Uwagi wstępne 113
2.3.2. Art. 19 – zgłaszanie zastrzeżeń 114
2.3.3. Art. 20 – przyjęcie i sprzeciw wobec zastrzeżeń 118
2.3.4. Art. 21 – skutki prawne zastrzeżeń oraz sprzeciwów wobec zastrzeżeń 124
2.3.5. Art. 22 – wycofanie zastrzeżeń oraz sprzeciwów wobec zastrzeżeń 127
2.3.6. Art. 23 – procedura dotycząca zastrzeżeń 128
2.4. Rekonstrukcja systemu opartego na KWPT 129
2.4.1. Uwagi ogólne 129
2.4.2. Podstawowe problemy teoretyczne ze stosowaniem systemu KWPT 131
2.4.2.1. Ponowne wprowadzenie tematu zastrzeżeń do prac KPM – 1993 131
2.4.2.2. Dopuszczalność zastrzeżeń czy oczekiwanie na sprzeciw (permissibility czy opposability)? 132
2.4.2.3. Uprzywilejowana pozycja państwa składającego zastrzeżenie? Zastrzeżenia a zasada wzajemności oraz równość państw 137
2.4.3. Zastrzeżenia do KWPT 139
2.5. Uwagi końcowe 144
Rozdział 3Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka w praktyce 147
3.1. Wprowadzenie 147
3.2. Klauzule w sprawie zastrzeżeń zamieszczane w traktatach z dziedziny ochrony praw człowieka 150
3.2.1. Traktaty zawierające klauzulę zabraniającą składania zastrzeżeń 150
3.2.2. Traktaty dopuszczające określone zastrzeżenia 151
3.2.2.1. Traktaty przyjęte na forum ONZ 151
3.2.2.1.1. Konwencja dotycząca statusu uchodźców z 1951 roku oraz Protokół dotyczący statusu uchodźców z 1967 roku 151
3.2.2.1.2. Konwencja o prawach politycznych kobiet z 1953 roku 152
3.2.2.1.3. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji rasowej z 1965 roku 153
3.2.2.1.4. Zgodność z przedmiotem i celem traktatu – Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet z 1979 roku, Konwencja o prawach dziecka z 1989 roku, Konwencja o prawach osób niepełnosprawnych z 2006 roku 156
3.2.2.1.5. Konwencja w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania z 1984 roku 158
3.2.2.1.6. Drugi protokół fakultatywny do MPPOiP w sprawie zniesienia kary śmierci z 1989 roku 159
3.2.2.2. Traktaty przyjęte na forum OPA 160
3.2.2.3. Art. 57 EKPC oraz klauzule w innych konwencjach RE 161
3.2.3. Traktaty niezawierające żadnego postanowienia dotyczącego zastrzeżeń 164
3.3. Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka w praktyce państw 167
3.3.1. Przyczyny składania zastrzeżeń do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka 167
3.3.2. Analiza praktyki państw 173
3.3.2.1. Kryterium podmiotowe 173
3.3.2.1.1. Świat islamu – na przykładzie Kuwejtu 173
3.3.2.1.2. Stany Zjednoczone 179
3.3.2.1.3. Praktyka Polski 191
3.3.2.1.3.1. Zastrzeżenia i deklaracje 191
3.3.2.1.3.2. Sprzeciwy Polski 202
3.3.2.1.3.3. Procedura krajowa 204
3.3.2.1.3.4. Ocena polskiej praktyki 205
3.3.2.2. Kryterium przedmiotowe 206
3.3.2.2.1. Konwencja w sprawie likwidacji wszelkich form dyskryminacji kobiet z 1979 roku 206
3.3.2.2.2. Amerykańska konwencja praw człowieka z 1969 roku 212
3.3.2.2.3. Protokół nr 1 do EKPC z 1952 roku 216
3.4. Uwagi końcowe 218
Rozdział 4 Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka w świetle praktyki organów kontrolujących ich przestrzeganie 223
4.1. Wprowadzenie 223
4.2. Międzyamerykański Trybunał Praw Człowieka 226
4.3. System EKPC 233
4.3.1. Uwagi wstępne 233
4.3.2. Rekonstrukcja stanowiska organów kontrolnych 234
4.3.3. Podsumowanie 239
4.4. Komitet Praw Człowieka ONZ 242
4.4.1. Uwagi wstępne 242
4.4.2. Komentarz ogólny nr 24 243
4.4.2.1. Reakcja państw i doktryny 246
4.4.3. Zastrzeżenia a rozpatrywanie sprawozdań państw 248
4.4.4. Zastrzeżenia w zawiadomieniach indywidualnych 249
4.4.5. Podsumowanie 252
4.5. Pozostałe organy kontrolne 253
4.5.1. Inne Komitety ONZ-owskie 253
4.5.2. System Afrykańskiej karty praw człowieka i ludów z 1981 roku 256
4.6. Uwagi końcowe 258
Rozdział 5 Specjalny system zastrzeżeń do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka 261
5.1. Wprowadzenie 261
5.2. Możliwość odstąpienia od systemu KWPT 262
5.2.1. Uzasadnienia formalne 262
5.2.1.1. Nieretroaktywność – art. 4 KWPT 262
5.2.1.2. System z KWPT a prawo zwyczajowe 263
5.2.1.3. Czy KWPT uznaje specyfikę traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka – uwagi wokół art. 60 ust. 5 KWPT 267
5.2.2. Uzasadnienia teleologiczne 268
5.2.2.1. Problemy ze stosowaniem systemu KWPT 268
5.2.2.2. System KWPT a specyfika traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka 271
5.2.3. Wyłaniające się prawo zwyczajowe? 277
5.3. System in statu nascendi – rekonstrukcja specjalnego systemu dla traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka 280
5.3.1. Rola i kompetencja organów kontrolnych 280
5.3.2. Znaczenie sprzeciwów państw-stron – system dwustopniowego oceniania dopuszczalności? 283
5.3.3. Zakaz zastrzeżeń ogólnych 285
5.3.4. Inne ograniczenie materialne zgłaszanych zastrzeżeń – zgodność z przedmiotem i celem traktatu? 286
5.3.5. Zastrzeżenia a normy ius cogens, normy odzwierciedlające prawo zwyczajowe oraz klauzule derogacyjne 287
5.3.6. Skutek uznania zastrzeżenia za niedopuszczalne 294
5.4. Specjalny system zastrzeżeń do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka a stanowisko KPM 295
5.4.1. Uwagi wstępne 295
5.4.2. Zastrzeżenia do traktatów z dziedziny ochrony praw człowieka w drugim raporcie Alaina Pelleta z 1996 roku 297
5.4.3. Dyskusja nad raportem z 1996 roku – forum KPM oraz VI Komitet ZO ONZ 304
5.4.4. Traktaty z dziedziny ochrony praw człowieka w dalszych pracach KPM nad zastrzeżeniami i wytyczne dla praktyki (Guide to Practice) z 2011 roku 306
5.4.5. Podsumowanie 314
5.5. Potencjał KWPT jako możliwa odpowiedź na zachowawcze stanowisko KPM 317
Zakończenie 323
Wykaz umów międzynarodowych i innych aktów prawnych 329
Umowy międzynarodowe: 329
Wykaz dokumentów 337
I. Liga Narodów 337
II. Organizacja Narodów Zjednoczonych 337
A. Zgromadzenie Ogólne ONZ 337
B. Sekretarz Generalny ONZ 338
C. Komisja Prawa Międzynarodowego 338
D. Konferencja wiedeńska o prawie traktatów (26 marzec – 24 maj 1968 roku oraz 9 kwiecień – 22 maj 1969 roku) 340
E. Komitet Praw Człowieka 340
F. Komitet ds. Likwidacji Dyskryminacji Rasowej 340
G. Komitet ds. Likwidacji Dyskryminacji Kobiet 341
H. Komitet Przeciwko Torturom 341
I. Inne 341
III. Unia Panamerykańska oraz Organizacja Państw Amerykańskich 342
IV. Organizacja Jedności Afrykańskiej oraz Unia Afrykańska 342
V. Inne 343
Wykaz orzeczeń i decyzji sądów oraz innych organów międzynarodowych 343
MTS i STSM 343
ETPC i Komisja Praw Człowieka 344
MTPC 345
Inne sądy międzynarodowe 346
Komitet Praw Człowieka 346
Wykaz literatury 349
I. Pozycje książkowe 349
II. Artykuły i opracowania w periodykach, pozycjach książkowych oraz rozdziały książek 358